Kitabla dolu rəfin ortası bir neçə ay sonra görünən qədər aşağı əyilir. Başqa bir halda rəfin arxası ehtiyatsız hərəkətlə yuxarı qalxır və üstündəki qablar sürüşür. Hər iki problem adətən eyni sualın cavabsız qalmasından yaranır: bu rəfin üstünə nə qoyulacaq və onu nə saxlayır? Rəf dayağı xırda detaldır, amma rəfin bütün yükü məhz onun üzərinə düşür.
Yükü nə müəyyən edir
Rəfin davranışına üç amil təsir edir: materialın qalınlığı və növü, iki dayaq arasındakı məsafə və yükün xarakteri. Eyni lövhə qısa aralıqda möhkəm dayanır, aralıq uzandıqca isə əyilmə sürətlə artır. Yükün xarakteri də önəmlidir: dəsmal və paltar yüngül və bərabər paylanır, kitablar, qab-qacaq, konserv və elektronika isə ağırdır və bir yerə toplanır.
Əyilmə bir dəfədə baş vermir. Yonqar əsaslı lövhə daimi yük altında zamanla tədricən “oturur”, ona görə ilk həftə düz görünən rəf bir ildən sonra əyilə bilər. Kitab rəfi və ya mətbəxdə ağır qablar üçün rəf planlaşdırılırsa, aralığı qısaltmaq, qalın lövhə götürmək və ya rəfin ön kənarına möhkəmləndirici zolaq əlavə etmək bu prosesin qarşısını alır.
Dayaq növləri
- Sadə metal pin (şip): korpusun yan divarındakı deşiyə taxılır, rəf üstünə qoyulur. Hündürlüyü dəyişmək asandır, gündəlik yüngül və orta yük üçün kifayətdir. Zəif tərəfi rəfin yerindən sürüşə və ya qalxa bilməsidir.
- Fiksasiyalı dayaq: rəfin alt tərəfindəki yuvaya və ya vintə bərkiyir, rəfi həm aşağı, həm yuxarı hərəkətdən saxlayır. Uşaq otağında, qapısız açıq rəflərdə və yuxarı səviyyələrdə bu tip daha təhlükəsizdir.
- Plastik yumşaldıcılı dayaq: şüşə rəflər üçün istifadə olunur, şüşənin metal ilə birbaşa təmasını və sürüşməsini azaldır.
- Gizli konsol: divara bərkidilən və rəfin içinə girən metal çubuqlardır. Dayaq görünmür, rəf divardan “asılı” kimi görünür. Burada yük divarın materialına və rəfin dərinliyinə çox bağlıdır.
- Sabit bərkitmə: rəf konfirmat və ya ekssentrik bərkidicilərlə korpusa birləşir. Hündürlüyü dəyişmək olmur, amma rəf korpusun sərtliyini artırır, uzun şkaflarda bu çox faydalıdır.
Düzgün yerləşdirmə
Dayaq deşiklərinin eyni səviyyədə olması vacibdir. Bir millimetr fərq rəfin laxlamasına səbəb olur. Ona görə istehsalatda deşiklər avadanlıqla, eyni şablonla açılır. Dayaqlar rəfin kənarına çox yaxın qoyulmamalıdır: lövhənin kənarı ən zəif hissədir. Dərin rəflərdə hər tərəfdə iki dayaq, yəni cəmi dörd nöqtə istifadə olunur ki, rəf ön tərəfə əyilməsin.
Uzun şkaflarda korpusun ortasına şaquli arakəsmə qoymaq həm rəfin aralığını yarıya bölür, həm də bütöv konstruksiyanı sərtləşdirir. TV stendi və divar boyu rəf sistemlərində bu həll tez-tez istifadə olunur.
Asma rəflər və divar
Divara bərkidilən açıq rəfdə yükü dayaq yox, divardakı bərkitmə saxlayır. Beton və kərpic divarla gips-karton arakəsmə eyni vintə eyni cür dözmür. Gips-kartonda ağır rəf üçün arxada metal profil və ya əvvəlcədən qoyulmuş möhkəmləndirici taxta olmalıdır. Divarın içində kabel və boru xətlərinin keçdiyi yerlər də deşmədən əvvəl yoxlanılmalıdır.
Şüşə və açıq rəflərdə xüsusi hallar
Şüşə rəf lövhə rəfdən fərqli davranır: o, əyilmir, amma həddən artıq yük altında və ya nöqtəvi zərbədə birdən sınır. Buna görə şüşə rəfdə aralıq qısa saxlanılır, dayaqlar isə şüşənin sürüşməsinin qarşısını alan yumşaldıcı ilə seçilir. Vitrin və bufetlərdə şüşə rəfin üstünə ağır büllur və ya boşqab dəstləri qoyulacaqsa, bunu əvvəlcədən demək lazımdır ki, şüşənin qalınlığı ona görə götürülsün.
Qapısız açıq rəflərdə isə başqa risk var: rəf dərin deyilsə və üstündəki əşyalar ön kənara yaxın durursa, rəf ön tərəfə aşa bilər. Bu hallarda fiksasiyalı dayaq və ya arxa tərəfdən əlavə bərkitmə rəfi yerində saxlayır. Uşaqların dırmaşa biləcəyi rəf sistemləri isə bütövlükdə divara ankerlə bərkidilməlidir.
Sifarişdən əvvəl yoxlama siyahısı
- Hər rəfin üstündə nə saxlanacağını yazın: kitab, qab, dekor, texnika.
- Ağır yük üçün aralığın qısa olmasını və ya ara dayaq qoyulmasını xahiş edin.
- Uşaqların çata biləcəyi rəflərdə fiksasiyalı dayaq istəyin.
- Şüşə rəflər üçün şüşənin qalınlığını və dayaqdakı yumşaldıcını dəqiqləşdirin.
- Divar rəfləri üçün divarın materialını ustaya əvvəlcədən bildirin.
Zaferoğlu Mebel TV stendi, qarderob və rəf sistemlərini fərdi ölçüdə hazırlayır. Rəflərin üstündə nə saxlanacağı layihə mərhələsində bildirildikdə, aralıq və dayaq növü bu yükə görə seçilir.
