Mətbəx və ya qarderob layihəsində tutacaq çox vaxt ən son seçilən detal olur. Halbuki mebelə gündə onlarla dəfə məhz tutacaq vasitəsilə toxunuruq. Çox kiçik tutacaq barmaqları sıxır, səhv yerdə olan tutacaq ağır çekməcəni çəkməyi çətinləşdirir, fasadın ölçüsü ilə uyğunlaşmayan tutacaq isə ən bahalı mebeli də yarımçıq göstərir. Tutacaq seçimi bir neçə ardıcıl qərardır: forma, ölçü, material və yerləşmə.
Tutacaq formaları
Mebel tutacaqları əsasən bir neçə qrupa bölünür:
- Knob, yəni düymə tipli tutacaq: bir nöqtədən bərkidilir, klassik və kiçik fasadlar üçün uyğundur.
- Reyka və ya skoba tutacaq: iki nöqtədən bərkidilən uzunsov tutacaq, müasir mebeldə ən geniş yayılmış formadır.
- Profil tutacaq: fasadın üst və ya yan kənarına bərkidilən alüminium profil, demək olar ki, görünmür.
- Gömmə tutacaq: fasadın içinə yerləşdirilir, səthdən çıxmır, sürüşən qapılar və dar keçidlər üçün rahatdır.
- Frezerli tutacaq: fasadın kənarında açılmış yiv və ya kəsik, ayrıca detal tələb etmir.
Forma seçimi həm üsluba, həm də istifadə şəraitinə bağlıdır. Dar keçiddə səthdən çıxan tutacaq geyimə ilişə bilər, uşaq otağında iti künclü metal tutacaq zərbə riski yaradır.
Mərkəzlər arası məsafə
İki nöqtədən bərkidilən tutacaqların əsas ölçüsü mərkəzlər arası məsafədir, yəni iki vint dəliyi arasındakı məsafə. Mebel sənayesində bu ölçülər adətən 32 mm-lik sistemə əsaslanır: 96, 128, 160, 192 mm və daha böyük variantlar geniş yayılıb. Köhnə tutacağı dəyişərkən eyni mərkəzlər arası məsafəni seçmək fasadda yeni dəlik açmağın qarşısını alır.
Tutacağın ümumi uzunluğu mərkəzlər arası məsafədən bir qədər böyükdür, çünki uclar vintdən kənara çıxır. Sifariş edərkən hər iki ölçünü ayırd etmək lazımdır, əks halda tutacaq gözlənildiyindən fərqli görünə bilər.
Fasad ölçüsünə görə uzunluq
Tutacağın uzunluğu fasadın eni ilə proporsiyada olmalıdır. Ümumi praktik yanaşma belədir: dar fasadlarda qısa tutacaq, enli çekməcələrdə isə daha uzun tutacaq seçilir. Çox enli çekməcədə qısa tutacaq həm vizual olaraq itir, həm də ağır çekməcəni mərkəzdən çəkəndə əli yormur, amma kənardan tutduqda çekməcənin əyri hərəkətinə səbəb ola bilər. Belə hallarda bir uzun tutacaq və ya iki qısa tutacaq qoyulur.
Bütün mətbəxdə eyni uzunluqda tutacaq istifadə etmək vahid, sakit görünüş verir. Fərqli uzunluqlar isə çekməcələrin ölçü iyerarxiyasını vurğulamaq üçün şüurlu dizayn qərarı ola bilər.
Qapı və çekməcədə yerləşmə
Qapılarda tutacaq açılan tərəfdə, menteşənin qarşı kənarında yerləşdirilir. Aşağı dolabların qapılarında tutacaq adətən yuxarı küncə yaxın, asma dolablarda isə aşağı küncə yaxın qoyulur ki, əl rahat çatsın. Hündür qapılarda tutacaq əl səviyyəsinə uyğun yerləşdirilir, bəzən uzun şaquli reyka seçilir.
Çekməcələrdə tutacaq əsasən mərkəzdə, üfüqi vəziyyətdə olur. Ağır çekməcələrdə mərkəzdə yerləşmə yükün bərabər paylanmasını təmin edir. Tutacağın fasadın üst kənarından hansı məsafədə olacağı bütün cərgədə eyni saxlanır ki, xətt düz görünsün. Bəzi dizaynlarda çekməcə tutacaqları üst kənara yaxın, bir xətt boyu düzülür.
Tutacaqsız sistemlər
Minimalist interyerlərdə tutacaqsız fasadlar populyardır. Bunun bir neçə üsulu var: fasada basanda açan mexanizm, fasad arasında gizli profil, fasadın kənarında frezerli kəsik. Basma mexanizmi səliqəli görünür, amma fasadlarda barmaq izi daha çox qalır və uşaqlar təsadüfən açıb-bağlaya bilər. Gizli profil etibarlıdır, lakin fasadlar arasında görünən zolaq yaradır.
Tutacaqsız sistem seçərkən ağır çekməcələr və qabyuyan maşın kimi inteqrasiya olunmuş texnikanın fasadı üçün mexanizmin uyğunluğunu ayrıca yoxlamaq lazımdır.
Material, səth və ergonomika
Tutacaqlar metal, alüminium, ağac, dəri və plastikdən hazırlanır. Parlaq xromlu səthlər barmaq izini tez göstərir, mat və fırçalanmış səthlər daha praktikdir. Qara mat və bürünc tonlu tutacaqlar son illərdə geniş istifadə olunur. Mətbəxdə tutacağın səthi yağlı əllə tutulduqda sürüşməməli və asan təmizlənməlidir.
Ergonomik yoxlama sadədir: tutacağı dörd barmaqla rahat tutmaq mümkündürmü, fasad ilə tutacaq arasında barmaqlar üçün kifayət qədər boşluq varmı, künclər iti deyilmi. Mümkünsə, nümunəni sifarişdən əvvəl əlinizdə tutun.
Zaferoğlu Mebel mətbəx və qarderob mebelində furnitura olaraq Blum məhsullarından istifadə edir. Tutacaq modelini və yerini fasad ölçüləri müəyyən edildikdən sonra eskizdə birlikdə yoxlamaq mümkündür.
