Mətbəxin asma dolablarında menteşəli qapı ən sadə həlldir, amma gündəlik istifadədə hər zaman ən rahatı deyil. Açıq qapının küncü başa dəyə bilər, iki qanadlı dolabda əl əşyaları götürərkən qapıları tutmaq lazım gəlir, tezgah üzərində işləyərkən açıq qanad baxışı kəsir. Yuxarı açılan fasadlar bu problemləri aradan qaldırır: qapaq açıq vəziyyətdə başın üstündə qalır, dolabın içi tam görünür. Lakin qaldırıcı mexanizmin bir neçə növü var və onların hər biri fərqli ölçüdə fasad və fərqli otaq üçün nəzərdə tutulub.
Qaz amortizatorları və sadə qapaq dayaqları
Ən sadə həll fasadı menteşə üzərində yuxarı qaldırıb qaz amortizatoru ilə açıq saxlamaqdır. Bu sistem büdcəli mebeldə geniş yayılıb. Onun məhdudiyyətləri var:
- Amortizator fasadı yalnız tam açıq vəziyyətdə saxlayır, aralıq mövqedə dayanmır.
- Zaman keçdikcə qazın təzyiqi azalır və qapaq tam qalxmır və ya özbaşına enir.
- Bağlanma zamanı yumşaq dayandırma həmişə olmur, fasad korpusa zərbə ilə dəyə bilər.
Kiçik və yüngül fasadlarda, məsələn, soyuducu üstündəki dar dolabda, belə həll qəbul ediləndir. Gündəlik tez-tez açılan dolablar üçün isə daha dəqiq mexanizmlər seçilir.
Qalxan qapaq
Bu tip mexanizmdə fasad üst kənarındakı menteşələr ətrafında fırlanaraq yuxarı qalxır, yan divarlara quraşdırılan güc mexanizmi isə onu istənilən hündürlükdə saxlayır. Blum Aventos seriyasında bu həll HK kimi tanınır, kiçik dolablar üçün isə daha yığcam variantı var. Qalxan qapaq nisbətən alçaq fasadlar üçün uyğundur. Açıq vəziyyətdə qapaq irəli çıxdığı üçün hündür fasadda baş səviyyəsinə düşə bilər.
Paralel qalxan və yuxarı-arxaya açılan fasad
Paralel qalxan mexanizmdə fasad öz vertikal vəziyyətini saxlayaraq düz yuxarı qalxır və dolabın üstündə dayanır. Bu, fasadın önə çıxmasını tamamilə aradan qaldırır, amma dolabın üstündə tavana qədər kifayət qədər boşluq tələb edir. Tavana qədər hündür asma dolablarda bu mexanizm işləmir.
Yuxarı-arxaya açılan mexanizmdə fasad qalxarkən eyni zamanda dolabın üstünə doğru geriyə hərəkət edir. Bu tip daha hündür fasadlar üçün uyğundur və tavandan az boşluq tələb edir. Blum Aventos seriyasında bu həllər müvafiq olaraq HL və HS adlanır.
Qatlanan fasad
Hündür asma dolabı tək fasadla bağlamaq bəzən praktik deyil: açıq qapaq çox yuxarı qalxır, alçaq boylu adam ona çata bilmir. Qatlanan mexanizmdə fasad iki hissədən ibarətdir və açılarkən ortadan qatlanaraq yuxarı yığılır. Blum-da bu HF mexanizmidir. Qatlanan fasad tavana qədər olan mətbəxlərdə, dolabın üstündə boşluq olmayanda ən yığcam açılma verir. İki hissəli fasadın dizaynına diqqət etmək lazımdır: tutacaq ya aşağı hissədə olmalı, ya da tutacaqsız açılma sistemi seçilməlidir.
Mexanizmi seçərkən nəyə baxmalı
Qaldırıcı mexanizm fasadı "tanımalıdır". İstehsalçılar mexanizmi fasadın hündürlüyü və çəkisinə görə seçməyə imkan verən cədvəllər təqdim edir. Bu hesabda aşağıdakılar nəzərə alınır:
- Fasadın hündürlüyü və eni.
- Materialın çəkisi: MDF və şüşə çərçivəli fasad eyni ölçüdə laminatlı fasaddan ağırdır.
- Tutacağın çəkisi və yeri.
- Dolabın üstündən tavana qədər olan boşluq.
- Dolabın yerləşdiyi hündürlük və istifadəçilərin boyu.
Mexanizmin gücü fasada uyğun gəlmirsə, qapaq ya özbaşına yuxarı qalxır, ya da aşağı düşür. Yaxşı mexanizmlərdə gücü quraşdırmadan sonra tənzimləmək mümkündür, bu, məsələn, fasada sonradan tutacaq əlavə olunduqda faydalıdır.
Elektrik açılma və gündəlik rahatlıq
Tutacaqsız mətbəxlərdə fasad yüngül toxunuşla açılan mexaniki sistemlə və ya elektrik intiqalla təchiz oluna bilər. Elektrik sistemdə fasad düyməyə və ya fasada kiçik təzyiqə cavab olaraq özü qalxır və bağlanır. Bu həll rozetka və kabel yolu tələb edir, ona görə mətbəx layihəsinin ilk mərhələsində qərar verilməlidir.
Quraşdırmadan sonra yoxlamaq lazımdır ki, fasad istənilən aralıq hündürlükdə dayansın, bağlanarkən yumşaq dayansın, qonşu fasadlarla və tavanla toqquşmasın. Aspirator dolabı üzərində qaldırıcı mexanizm planlanırsa, aspirator borusunun mexanizmin hərəkət yoluna mane olmadığı da yoxlanılır.
Zaferoğlu Mebel mətbəx layihələrində Blum furniturası, o cümlədən qaldırıcı mexanizmlərlə işləyir. Hansı asma dolaba hansı mexanizmin uyğun olduğu fasadların ölçüsü və tavan hündürlüyü məlum olduqdan sonra dəqiqləşdirilir.
