Köhnə tikili binalarda və kompakt mənzillərdə mətbəx çox vaxt bir neçə kvadratmetrdən ibarət olur. Belə sahədə soyuducu, bişirmə paneli, lavabo, qabyuyan maşın, qab-qacaq və ərzaq ehtiyatı yerləşdirmək ilk baxışda mümkünsüz görünür. Təcrübə isə göstərir ki, kiçik mətbəxin əsas problemi sahənin azlığı deyil, boş qalan və ya düzgün istifadə olunmayan zonalardır: tavanın altındakı boşluq, künc dolabının dərinliyi, soyuducu ilə divar arasındakı dar ara, plintusun arxası. Fərdi ölçüdə hazırlanan mebel məhz bu yerləri işə salmağa imkan verir.
Plan: xətti, L-forma, yoxsa iki cərgə
Mətbəxin forması ilk qərarı müəyyən edir. Uzun və dar otaqda bir divar boyu xətti plan keçidi azad saxlayır, amma işçi səth qısa olur. L-forma künc hesabına işçi səthi uzadır və lavabo, soyuducu, bişirmə paneli arasında rahat «iş üçbucağı» yaradır. Otağın eni imkan verirsə, iki paralel cərgə ən çox saxlama yerini verir; bu halda cərgələr arasındakı keçid dolab qapıları və çekməcələr açılanda insanın rahat dayanmasına imkan verməlidir.
Kiçik mətbəxdə texnikanın ölçüsü də plana təsir edir. Standart enli bişirmə paneli əvəzinə iki gözlü dar panel, tam ölçülü qabyuyan maşın əvəzinə dar model işçi səthə bir neçə on santimetr qazandırır. Bu qərarları mebel layihəsindən əvvəl vermək lazımdır, çünki modulların eni texnikaya görə hesablanır.
Hündürlükdən istifadə
Kiçik mətbəxdə ən az istifadə olunan ehtiyat şaquli sahədir. Tavana qədər qalxan asma dolablar adi hündürlükdəki dolablara nisbətən xeyli əlavə həcm verir. Ən yuxarı cərgədə nadir istifadə olunan əşyalar — bayram qabları, mövsümi ərzaq, iri qazanlar — saxlanılır. Bu cərgəyə çatmaq üçün yuxarı qalxan qapı mexanizmləri, ən azı isə mətbəxdə saxlanan kiçik qatlanan pilləkən lazımdır.
Asma dolabların altında da yer var. Fartuk boyunca rels sistemi quraşdırılaraq qaşıq, dəsmal, ədviyyat və kəsmə taxtaları üçün asma rəflər yerləşdirilir. Bu, işçi səthi boş saxlayır, çünki kiçik mətbəxdə hər bir əşya işçi səthdə qalanda iş sahəsi daha da daralır.
Aşağı modullar: rəf əvəzinə çekməcə
Aşağı dolablarda adi rəflər kiçik mətbəxdə səmərəsizdir: arxada qalan əşyaya çatmaq üçün öndəkiləri çıxarmaq lazım gəlir və dərinliyin bir hissəsi faktiki istifadəsiz qalır. Tam çəkilən çekməcələr isə bütün dərinliyi göstərir. Qazan və tava üçün dərin çekməcələr, qab-qacaq üçün bölücülü çekməcələr, çəngəl-bıçaq üçün dayaz çekməcə eyni moduldan daha çox fayda almağa imkan verir.
Plintusun arxasındakı boşluq da istifadə edilə bilər. Dar plintus çekməcəsi sini, çörək lövhəsi və ya nadir istifadə olunan qəliblər üçün yer yaradır.
Künclər və dar boşluqlar
L-planlı mətbəxdə künc dolabı çox vaxt «qara dəlik»ə çevrilir: dərinliyə əl çatmır. Bunun üçün xüsusi künc mexanizmləri mövcuddur — fırlanan rəflər, çəkilib yan tərəfə açılan səbətlər. Onlar künc sahəsinin böyük hissəsini əlçatan edir.
Soyuducu ilə divar arasında və ya iki modul arasında qalan dar boşluq üçün dar karqo sistemi yaxşı həlldir: ədviyyat, yağ şüşələri və konservlər orada bir baxışda görünür. Lavabo altındakı dolabda isə sifonun ətrafında işləyən U-formalı çekməcə və ya çəkilən tullantı qabı sistemi yerə qənaət edir.
Kiçik mətbəxin vizual yüngüllüyü
Sahə azdırsa, mebel görünüşcə də yüngül olmalıdır. Açıq rəngli, hamar fasadlar işığı əks etdirir və otağı daha geniş göstərir. Tutacaqsız fasadlar keçiddə ilişmə riskini azaldır. İşçi səthin altına quraşdırılmış LED işıqlandırma həm iş sahəsini işıqlandırır, həm də asma dolabların ağırlığını vizual olaraq azaldır. Bir neçə açıq rəf qapalı dolabların monoton cərgəsini pozur, amma onların sayını az saxlamaq lazımdır, çünki açıq rəflər tez toz yığır və dağınıq görünür.
Qısa yoxlama siyahısı:
- Hansı texnika mütləq lazımdır və hansının dar modeli kifayətdir?
- Tavana qədər dolab üçün yuxarıya çatmaq necə təmin olunacaq?
- Aşağı modulların neçəsi çekməcəli olacaq?
- Künc və dar boşluqlar üçün hansı mexanizmlər seçilir?
- Kiçik məişət texnikası üçün rozetkalar harada olacaq?
Kiçik mətbəxdə künc karuseli, dar karqo və ya qaldırıcı qapı kimi mexanizmlərin hansının harada işə yarayacağı ölçü götürüləndən sonra aydın olur; Zaferoğlu Mebel mətbəxlərində belə sistemlər Blum furniturası ilə qurulur.
