L və ya U formalı mətbəxdə iki cərgənin birləşdiyi yerdə dərin bir sahə yaranır. Bu hissənin qapısı adətən dar olur, içəridəki arxa küncə isə diz çöküb əli uzatmadan çatmaq mümkün olmur. Nəticədə orada illərlə istifadə olunmayan qazanlar, unudulmuş qablar yığılır. Halbuki mətbəxin saxlama sahəsinin xeyli hissəsi məhz bu küncdədir. Onu işlək etmək üçün bir neçə mexanizm növü var və onların hər biri fərqli ehtiyaca cavab verir.
Ölü zona niyə yaranır
Künc modulunda bir cərgənin dolabı digər cərgənin dolabının arxasına keçir. Qapı yalnız görünən hissəni açır, qalan dərinlik "kor" qalır. Üstəlik küncdə tez-tez su borusu, qaz xətti və ya lavabo sifonu yerləşir. Buna görə mexanizm seçməzdən əvvəl kommunikasiyaların harada keçdiyini bilmək vacibdir: bəzi sistemlər dolabın daxilində tam sərbəst sahə tələb edir.
Karusel və yarımdairəvi rəflər
Karusel (fırlanan rəflər) künc dolabının ən tanış həllidir. Dairəvi və ya üçdə-dörd dairə formalı rəflər mərkəzi ox ətrafında fırlanır, əşyalar növbə ilə qapıya yaxınlaşır. Bu variant əsasən qapısı künc boyunca "L" şəklində açılan dolablar üçün uyğundur.
Üstünlükləri: mexanizm sadədir, qab-qacaq, konservlər və kiçik qablar üçün rahatdır. Mənfi tərəfi isə dairənin kvadrat küncü tam doldurmamasıdır; künclərdə yenə istifadəsiz sahə qalır. Hündür qazanlar üçün rəflər arasındakı məsafəni əvvəlcədən düşünmək lazımdır.
Çıxan səbətlər: "sehrli künc" və yarımdairəvi səbətlər
İkinci qrup mexanizmlər əşyaları dolabın içindən çölə çıxarır. "Sehrli künc" kimi tanınan sistemdə qapı açılıb çəkiləndə ön səbətlər çölə çıxır, arxadakı səbətlər isə yan tərəfə sürüşüb qapının qarşısına gəlir. Beləliklə kor sahədəki əşyalar da əlin altına düşür.
Yarımdairəvi (lobya formalı) səbətlər isə qapıya bağlanır və ya ayrıca çıxır, dolabın içindən yarımdairə üzrə kənara açılır. Bu sistemlər karuseldən daha çox dərinlikdən istifadə edir, lakin:
- mexanizm özü müəyyən həcm tutur və rəfin faydalı sahəsini azaldır;
- qapının eni və dolabın ölçüsü istehsalçının tələb etdiyi aralıqda olmalıdır;
- səbətlərin yük həddi var, ağır çuqun qablar üçün uyğun gəlməyə bilər;
- içəridə boru varsa, səbətin hərəkət yolu ilə toqquşmamalıdır.
Künc çekməcələri
Daha az yayılmış, amma çox rahat həll künc çekməcələridir. Çekməcə V və ya ox formasında olur və birbaşa küncün diaqonalına doğru çıxır. Qapı açmağa, səbət çəkməyə ehtiyac qalmır: çekməcəni çəkən kimi bütün məzmun yuxarıdan görünür.
Bu həll xüsusilə qazan-tava və ağır qablar üçün əlverişlidir, çünki çekməcə bələdçiləri adətən səbət mexanizmlərindən daha çox yük götürür. Lakin künc çekməcəsinin lavabo altında işləməsi çətindir: sifon və borular çekməcənin dərinliyini məhdudlaşdırır. Həmçinin iki qonşu cərgənin çekməcə tutacaqlarının açılarkən bir-birinə dəyməməsi üçün küncdə kiçik ara panel qoyulur.
Alternativ: künc dolabından ümumiyyətlə imtina
Bəzən ən sadə həll künc hissəsini mexanizmlə deyil, fərqli planla həll etməkdir. Məsələn:
- küncdən, digər cərgənin tərəfindən açılan ayrıca dərin dolab yaratmaq və orada nadir istifadə olunan böyük əşyaları saxlamaq;
- küncü tamamilə bağlayıb iki cərgədə daha geniş çekməcə modulları qoymaq;
- künc hissəsinə bişirmə səthi və ya lavabo yerləşdirib aşağı zonanı kommunikasiya üçün saxlamaq.
Bu, xüsusən kiçik mətbəxdə mexanizmin qiymətini və həcmini haqlı çıxarmayan hallarda məntiqlidir.
Bir məqamı da unutmaq olmaz: künc mexanizmini sonradan, hazır dolaba əlavə etmək həmişə alınmır. Səbət sistemləri dolabın daxili eninə, qapının ölçüsünə və menteşənin növünə görə dəqiq uyğunlaşdırılır. Mövcud dolabın ölçüləri bu aralığa düşmürsə, qapını və ya korpusu dəyişmək lazım gəlir. Buna görə mexanizm barədə qərarı mətbəx layihəsi hazırlanarkən vermək həm vaxt, həm də xərc baxımından daha sərfəlidir.
Seçim üçün praktik suallar
Künc həllini seçərkən kataloq şəklindən yox, öz gündəlik vərdişlərinizdən başlayın:
- Küncdə nə saxlayacaqsınız: ağır qazanlar, yüngül plastik qablar, ərzaq ehtiyatı?
- Künc dolabının içindən boru, sayğac və ya sifon keçirmi?
- Qonşu dolabların qapıları, tutacaqları və qabyuyan maşın künc mexanizminin açılmasına mane olmayacaq?
- Ailədə kim daha çox mətbəxdə işləyir və aşağı əyilmək onun üçün nə dərəcədə rahatdır?
Zaferoğlu Mebel mətbəx furniturasında Blum kimi brendlərlə işləyir və mətbəxi fərdi ölçüyə görə planlayır. Künc zonasının hansı mexanizmlə həll ediləcəyini ölçü götürülərkən kommunikasiyaların yeri dəqiqləşdikdən sonra seçmək ən etibarlı yoldur.
