Uşaq çarpayısı seçərkən valideynlər adətən iki ifrat arasında qalır: ya körpə üçün çox kiçik çarpayı alınır və bir neçə ildən sonra yenisi lazım olur, ya da "böyüyəndə də yatsın" deyə kiçik uşağa böyüklər ölçüsündə çarpayı qoyulur və otağın yarısı dolur. Doğru qərar üçün yaş mərhələlərini, döşək ölçülərini və otağın planını birlikdə nəzərə almaq lazımdır.
Döşək ölçüsündən başlayın
Uşaq çarpayısında əsas ölçü çərçivə yox, döşəkdir. Çarpayı döşəyə görə hazırlanır və döşək çərçivənin içində boşluqsuz oturmalıdır: kənarda qalan boşluğa kiçik uşağın əli və ya ayağı düşə bilər. Ona görə əvvəlcə döşəyin ölçüsünü seçmək, sonra çarpayını ona uyğun sifariş etmək daha düzgündür. Geniş yayılmış standart döşək ölçüləri əsasında planlamaq gələcəkdə döşəyi dəyişməyi də asanlaşdırır.
Döşəyin altındakı əsas da ölçü qədər önəmlidir. Taxta lamellərdən ibarət altlıq döşəyin havalanmasını təmin edir və uşaq çarpayısında nəm yığılmasının qarşısını alır; bütöv lövhə üzərinə qoyulan döşək isə alt tərəfdən tərləyə bilər. Lamellər arasındakı məsafə döşəyin növünə uyğun olmalıdır. Çərçivənin kənarları yuvarlaqlaşdırılmış və lentlə bağlanmış olmalı, boya və lak uşaq mebeli üçün təhlükəsiz örtükdən seçilməlidir. Lövhə materiallarında formaldehid emissiyası baxımından E1 sinfini soruşmaq yerindədir.
Yaş mərhələləri üzrə tipik ölçülər
Aşağıdakı ölçülər geniş istifadə olunan standart döşək ölçüləridir; konkret istehsalçıya görə kiçik fərqlər ola bilər.
- Körpə çarpayısı (təxminən üç yaşa qədər): 60×120 sm döşək ən yayılmış ölçüdür. Çarpayının hər tərəfi barmaqlıqlı və ya bortlu olur, döşək altlığının hündürlüyü çox vaxt bir neçə səviyyədə tənzimlənir: körpə kiçik olanda yuxarıda, ayağa qalxmağa başlayanda aşağıda.
- Kiçik uşaq çarpayısı (məktəbəqədər yaş): 70×140 sm döşək keçid ölçüsü kimi istifadə olunur. Çarpayı alçaq olur ki, uşaq özü qalxıb-düşsün, yuxuda düşməmək üçün ən azı bir tərəfdə qoruyucu bort saxlanılır.
- Məktəbli çarpayısı: 80×160, 80×190 və ya 90×190 sm döşəklər yayılmışdır. Bu mərhələdə uşaq sürətlə böyüdüyü üçün uzunluğu ehtiyatla seçmək məntiqlidir.
- Yeniyetmə çarpayısı: 90×200 sm tək nəfərlik standart ölçüdür; otaq imkan verirsə, 120×200 sm daha rahat yuxu və sonradan böyüklər üçün də istifadə imkanı yaradır.
Praktik qayda: məktəb yaşından sonra döşəyin uzunluğu uşağın gözlənilən boyundan xeyli uzun olmalıdır ki, bir neçə il sonra yenidən dəyişmək lazım gəlməsin.
Böyüyən çarpayılar
Uzadılan çarpayılar bir neçə mərhələni bir mebeldə birləşdirir. Çərçivə teleskopik prinsiplə və ya əlavə hissə ilə uzanır, döşək isə ya əlavə modul ilə tamamlanır, ya da yenisi ilə dəyişdirilir. Bu həllin üstünlüyü mebel dəyişmədən otağın üslubunu qorumaqdır. Çatışmazlığı isə hər uzadılma zamanı döşək məsələsinin yenidən ortaya çıxmasıdır; ona görə uzadılan çarpayını seçməzdən əvvəl hansı döşək ölçüləri ilə işlədiyini dəqiqləşdirmək lazımdır.
Körpə çarpayısından məktəbəqədər çarpayıya çevrilən modellər də var: barmaqlıqlı yan tərəf çıxarılır və çarpayı alçaq divan tipli yataq olur. Bu variant qısa keçid dövrü üçün rahatdır.
Hündürlük və iki mərtəbəli çarpayılar
Kiçik uşaq üçün alçaq çarpayı təhlükəsizdir və müstəqilliyi artırır. Böyüdükcə çarpayı hündürləşə bilər: altında çekməcələr, yaxud "loft" tipli çarpayıda aşağıda masa və ya oyun sahəsi yerləşir.
Hündür və iki mərtəbəli çarpayılarda bir neçə qayda məcburidir:
- Yuxarı yataq üçün hündür qoruyucu bort bütün uzunluq boyunca olmalı, yalnız pilləkən yerində açıq qalmalıdır.
- Yuxarı yataq kiçik yaşlı uşaqlar üçün tövsiyə olunmur; bu barədə istehsalçıların və təhlükəsizlik standartlarının yaş tövsiyəsi nəzərə alınmalıdır.
- Pilləkən və ya pilləli çekməcə möhkəm bərkidilməli, pillələr sürüşməyən olmalıdır.
- Yuxarı yataq ilə tavan arasında oturub qalxmaq üçün kifayət qədər məsafə qalmalıdır.
- Konstruksiya divara bərkidilməlidir.
Otaq planı ilə uzlaşdırma
Çarpayının ölçüsünü seçəndə yalnız döşəyi yox, ətrafındakı sahəni də hesablayın: yataq dəstini dəyişmək üçün ən azı bir uzun tərəfdən yanaşma, çekməcəli çarpayıda çekməcənin açılma zonası, qarderob qapılarının hərəkəti. Kiçik otaqda çarpayını divara bitişik qoymaq oyun üçün mərkəzdə sahə açır, lakin döşəyin divar tərəfini düzəltməyi çətinləşdirir.
Zaferoğlu Mebel uşaq otağı mebelini, o cümlədən çarpayıları fərdi ölçüdə hazırlayır; çarpayını seçdiyiniz döşək ölçüsünə uyğun sifariş etmək mümkündür. Çarpayını qarderob, masa və rəflərlə birlikdə planlamaq otağın uşaq böyüdükcə də rahat qalmasına kömək edir.
