Kiçik uşaq kitabı adından yox, üz qabığından tanıyır. Kitablar hündür rəfdə, sıx düzülmüş halda dayanırsa, uşaq seçim edə bilmir və hər dəfə böyükdən kömək istəməli olur. Rəf uşağın boyuna uyğun qurulanda isə kitab gündəlik oyuncaq kimi əl altında olur: uşaq özü götürür, baxır və — düzgün təşkil edilibsə — yerinə qaytarır.
Üz qabığı görünən rəf, yoxsa adi rəf
Məktəbəqədər yaşda ən faydalı forma kitabların üz qabığı qabağa baxan maili və ya nazik rəflərdir. Burada kitab qabağındakı alçaq bortla saxlanılır, uşaq isə şəkli görüb seçir. Belə rəfin dərinliyi az olur, ona görə divarda yer tutmur və koridor tipli dar otaqlarda da rahat yerləşir.
Adi rəflər, yəni kitabın kürəyi görünən düzülüş, daha çox kitab saxlayır. Uşaq oxumağa başladıqca və kitablar qalınlaşdıqca bu variant əsas olur. Praktik həll ikisini birləşdirməkdir: aşağı zonada bir-iki sıra üz qabığı görünən rəf "bu həftənin kitabları" üçün, yuxarıda isə adi rəflər ümumi kolleksiya üçün.
Üz qabığı görünən rəfin bir faydası da var: kitabları dövri olaraq dəyişmək asanlaşır. Bütün kitablar eyni vaxtda göz önündə olduqda uşaq tez-tez eyni iki-üç kitabı seçir, qalanları isə unudulur. Hər bir neçə həftədən bir aşağı rəfdəki kitabları yuxarıdakılarla əvəz etmək köhnə kitablara yenidən maraq oyadır. Bunun üçün yuxarıdakı adi rəflərdə bir az boş yer saxlamaq lazımdır ki, dəyişmə zamanı kitabları hara qoymaq problemi yaranmasın. Rəfin yanında oxu üçün yumşaq döşəkçə və ya kiçik kreslo, üstündə isə gözü yormayan lokal işıq olarsa, kitab rəfi tədricən sadəcə saxlama yerindən oxu guşəsinə çevrilir.
Hündürlük: uşağın əli harada çatır
Rəfin hündürlüyünü ümumi normaya yox, konkret uşağa görə təyin etmək lazımdır. Sadə üsul var: uşaq ayaq üstə dayanıb qolunu irəli uzatsın — bu səviyyə və ondan aşağısı müstəqil istifadə zonasıdır. Kiçik uşaqlar üçün kitabların əsas hissəsi bu zonada, döşəmədən bir qədər yuxarıda olmalıdır; döşəmə səviyyəsindəki ən aşağı rəf isə təmizlik zamanı toz və oyuncaqlarla dolduğu üçün az rahatdır.
Yuxarı rəflər də lazımdır, amma başqa məqsədlə: kövrək nəşrlər, hələ tez olan kitablar və valideynin uşaqla birlikdə oxuyacağı kitablar orada saxlanılır. Beləliklə uşaq əlçatan zonada sərbəst olur, yuxarı zona isə nəzarətdə qalır.
Təhlükəsizlik: bərkitmə və kənarlar
Uşaq rəfə dırmaşmağa çalışa bilər, bu isə ciddi riskdir. Buna görə:
- Hər hündür rəf və rəf-dolab divara mütləq bərkidilir; divarın materialına uyğun dübel seçilir.
- Rəflərin küncləri yuvarlaqlaşdırılır, kənarlar lentlə bağlanır ki, kəsik yerlərdə qırıntı olmasın.
- Ağır kitablar aşağı rəflərə qoyulur, ağırlıq mərkəzi yuxarı qalxmır.
- Uzun rəflərdə ortada dayaq planlanır, çünki kitab yükü altında əyilmə tədricən artır.
- Açıq rəfin yanında şüşə qapı və ya güzgü elementindən qaçmaq daha düzgündür.
Divar rəfləri gizli bərkidicilərlə asılırsa, onların hansı yük üçün nəzərdə tutulduğunu soruşmaq lazımdır: dekorativ rəf üçün kifayət edən bərkidici dolu kitab sırasını saxlamaya bilər.
Böyüdükcə dəyişən bölgü
Uşaq otağı mebeli bir neçə il ərzində tamamilə fərqli ehtiyaclara xidmət edir. Kitab rəfini planlayarkən bunu nəzərə almaq sonradan dəyişiklik xərcini azaldır. Tənzimlənən hündürlükdə rəflər — yan divarlarda bir sıra dəliklər və daşınan rəf dayaqları — üz qabığı görünən rəfləri sonradan adi rəflərə çevirməyə imkan verir. Aşağı zonadakı açıq qutular əvvəlcə böyük şəkilli kitablar, sonra dərs ləvazimatı üçün işləyə bilər.
Yazı masası yanındakı rəflər isə məktəb dövründə ayrıca rol oynayır: dərsliklər masadan qalxmadan əl çatan məsafədə olmalıdır. Bu səbəbdən kitab rəfini masa və qarderobla bir kompozisiya kimi düşünmək daha sağlam nəticə verir.
Qısa yoxlama
- Uşaq ən çox istifadə etdiyi kitaba kömək almadan çata bilirmi?
- Üz qabığı görünən rəf və adi rəf nisbəti yaşa uyğundurmu?
- Bütün hündür elementlər divara bərkidilibmi?
- Rəflərin hündürlüyü sonradan dəyişdirilə bilərmi?
- Kitabları geri qoymaq götürmək qədər asandırmı?
Zaferoğlu Mebel uşaq otağı mebelini otağın ölçüsünə görə sifarişlə hazırlayır və ünvanda pulsuz quraşdırır. Rəflərin hündürlüyünü ölçü götürmə zamanı uşağın boyunu və yaşını nəzərə alaraq müəyyən etmək, rəfin illərlə istifadə olunmasına kömək edir.
