Məktəbə başlayan uşaq üçün yazı masası adətən bir dəfə alınır və illərlə istifadə olunur. Problem ondadır ki, birinci sinifdə rahat olan masa beşinci sinifdə artıq alçaq, yeddinci sinifdə isə dar gəlir. Əgər masa əvvəldən uşağın böyüməsi nəzərə alınmadan seçilibsə, uşaq ya əyilərək oturur, ya da dərslərini mətbəx masasına daşıyır. Düzgün planlama bu vəziyyətin qarşısını alır.
Hündürlük: masa və stul birlikdə
Masanın düzgün hündürlüyünü tək rəqəmlə demək olmaz, çünki o uşağın boyundan və stuldan asılıdır. Sadə yoxlama üsulu var: uşaq oturduqda ayaqları yerə və ya ayaq dayağına tam basmalı, dizləri təxminən düz bucaq altında olmalı, qolları isə çiyinləri qaldırmadan masanın üstünə rahat qoyulmalıdır. Dirsəklər masa səthi ilə təxminən eyni səviyyədə olanda yazı yazmaq və klaviaturada işləmək yorucu olmur.
Uşaq böyüdükcə bu nisbəti qorumaq üçün iki yol var. Birincisi, hündürlüyü tənzimlənən stul və ayaq dayağı: masa böyüklər ölçüsündə olur, kiçik yaşda stul qaldırılır və ayaq altına dayaq qoyulur. İkincisi, hündürlüyü tənzimlənən masa ayaqları. Sifarişlə hazırlanan mebeldə masa üstü çox vaxt tumba və ya divar modulları ilə birləşdiyi üçün birinci yol daha praktik olur.
Dərinlik və en: dəftər, kitab və kompüter
Məktəbli masası sadəcə dəftər açmaq üçün deyil. Açıq dərslik, dəftər, qələmqabı, bəzən isə noutbuk və ya monitor eyni anda yerləşməlidir. Çox dayaz iş səthində monitor gözə həddindən artıq yaxın olur, kitab isə kənardan sallanır. Dərinlik seçilərkən masanın üstündə monitor olacaqmı, yoxsa yalnız noutbuk — bunu əvvəlcədən müəyyən etmək lazımdır.
En baxımından iki işçi zona düşünmək faydalıdır: yazı üçün boş hissə və kompüter üçün hissə. Uşaq bir işdən digərinə keçəndə əşyaları hər dəfə yığışdırmaq məcburiyyətində qalmırsa, masa daha az dağınıq qalır.
Yerləşmə: işıq və diqqət
Masanı pəncərənin yanında yerləşdirmək gün işığından istifadə üçün yaxşıdır, amma istiqamət önəmlidir. Sağ əllə yazan uşaq üçün işığın sol tərəfdən gəlməsi arzuolunandır, əks halda əl yazının üstünə kölgə salır; solaxay uşaq üçün isə əksinə. Monitoru birbaşa pəncərəyə arxası ilə və ya pəncərəyə qarşı qoymaq ekranda parıltı və göz yorğunluğu yaradır, ona görə ekran adətən pəncərəyə yan tərəfdən yerləşdirilir.
Masanın uşağın arxası qapıya dönük qoyulması bəzi uşaqları narahat edir, diqqəti yayındırır. Mümkünsə, oturan uşaq otağa girəni yan tərəfdən görə bilməlidir. Axşam dərsləri üçün masa lampası üçün rozetka yeri də planın bir hissəsidir.
Saxlama: hər şey əl altında, amma masanın üstündə yox
Masa üstü tez dolur, ona görə saxlama yeri masa ilə birlikdə düşünülməlidir:
- çekməcəli tumba — qələm, xətkeş və xırda əşyalar üçün;
- masanın üstündə və ya yanında açıq rəflər — dərsliklər üçün, uşağın oturduğu yerdən əli çatan hündürlükdə;
- qapalı bölmə — oyun və hobbi əşyalarını dərs zonasından ayırmaq üçün;
- kabel üçün dəlik və ya kanal — kompüter və lampa naqilləri ayaq altında qalmasın deyə.
Rəflər masanın düz üstündə alçaqdan asılırsa, uşaq ayağa qalxanda başını vura bilər; rəfin hündürlüyünü uşağın oturuşuna və ayağa qalxma hərəkətinə görə yoxlamaq lazımdır.
Masa üstünün materialı və kənarları
Məktəbli masası gündəlik sınaqdan keçir: qələm izləri, flomaster, plastilin, yapışqan, bəzən isə düşən su stəkanı. Laminatlı lövhənin tutqun səthi belə izləri parlaq səthdən daha asan gizlədir və nəm salfetlə təmizlənir. Açıq rəngli səthdə mürəkkəb ləkəsi daha çox görünür, çox tünd səthdə isə toz və barmaq izləri; orta tonlar və zərif ağac teksturası ən az problem yaradır.
Uşağın qollarının dayandığı ön kənar xüsusilə vacibdir. Kəskin bucaqlı kənar qolu sıxır, zərbə zamanı isə zədə riski yaradır. Ön kənarı yuvarlaqlaşdırılmış və qalın kənar lenti ilə bağlanmış masa həm rahat, həm də daha uzunömürlüdür, çünki lentin ön hissədən qopması ən çox bu yerdə baş verir.
Qısa yoxlama
- Uşaq oturduqda ayaqları dayaqlıdırmı, çiyinləri qalxmırmı?
- Masa dərinliyi kompüter və açıq kitabı birlikdə yerləşdirirmi?
- İşıq yazı əlinin əks tərəfindən gəlirmi?
- Stul və ya masa uşaqla birlikdə tənzimlənə bilirmi?
- Künclər yuvarlaqlaşdırılıb, kənarlar lentlə bağlanıbmı?
Zaferoğlu Mebel uşaq otağı mebelini otağın ölçülərinə görə sifarişlə hazırlayır. Masanı rəf, qarderob və çarpayı ilə birlikdə planlamaq kiçik otaqda da uşağa ayrıca, rahat dərs guşəsi ayırmağa imkan verir.
