Kontrplak sözü çox vaxt tikinti və qablaşdırma ilə assosiasiya olunur. Lakin mebeldə o, həm yumşaq mebelin karkasında, həm çekməcə diblərində, həm də son illərdə kənarları açıq qalan dizayn elementi kimi geniş istifadə olunur. Onun nə olduğunu, mebel lövhəsi və MDF-dən nə ilə fərqləndiyini və hansı hissədə üstünlük verdiyini bilmək sifariş zamanı materialları daha şüurlu müqayisə etməyə kömək edir.
Kontrplak necə qurulub
Kontrplak nazik soyulmuş ağac təbəqələrindən (şpon qatlarından) hazırlanır. Qatlar bir-birinin üzərinə elə qoyulur ki, hər qatın lifləri qonşu qatın liflərinə perpendikulyar olsun, sonra yapışqanla təzyiq altında birləşdirilir. Qatların sayı adətən tək olur ki, lövhə simmetrik olsun və əyilməsin.
Bu çarpaz quruluş kontrplaka əsas xüsusiyyətlərini verir:
- hər iki istiqamətdə möhkəmlik, çünki təbii ağacın liflər boyu asan yarılması aradan qalxır;
- ölçü sabitliyi, yəni nəm dəyişdikdə təbii taxtadan daha az genişlənib-daralma;
- eyni qalınlıqda yonqar lövhədən daha yüngül və əyilməyə davamlı olma;
- vintləri və bərkidiciləri yaxşı saxlama.
Kontrplakın keyfiyyəti ağac növündən, qatların sayından, qatlar arasında boşluq olub-olmamasından və yapışqanın növündən asılıdır. Nəmə davamlı yapışqanla hazırlanmış kontrplak rütubətli yerlərdə daha uzun ömürlüdür.
Yumşaq mebeldə: karkasın əsası
Kontrplakın mebeldə ən çox işləndiyi yer yumşaq mebelin karkasıdır. Divan və kreslonun içində, üzlük və dolğunun altında karkas həm yük daşıyır, həm də hərəkət zamanı titrəyişə məruz qalır. Burada kontrplak bir neçə səbəbdən üstündür:
- yüngüldür, yəni divanı daşımaq və yerindən tərpətmək asandır;
- əyri formalı detallar, məsələn, qolçaqların və arxalığın konturu kontrplakdan kəsilə bilər;
- bərkidicilər, skoba və vintlər yaxşı saxlanılır, bu da üzlüyün çəkilməsi üçün vacibdir;
- dinamik yükə, yəni oturub-qalxmağa, üzərinə atılmağa yaxşı dözür.
Karkasda kontrplak çox vaxt təbii taxta tirlərlə birlikdə işlədilir: tirlər əsas yükü daşıyır, kontrplak isə formanı və sərtliyi verir.
Korpus mebeldə görünməyən hissələr
Korpus mebeldə kontrplak adətən daha kiçik, amma məsuliyyətli yerlərdə görünür:
- çekməcə dibləri, xüsusən ağır əşyalar üçün olan geniş çekməcələrdə;
- çarpayı altlığının lamelləri, yəni əyilmiş kontrplak tirlərdən ibarət çevik dayaq;
- nəm riskli yerlərdə arxa panellər və ya dayaqlar;
- xüsusi formalı, əyilmiş detallar.
Çarpayı lamelləri kontrplakın elastikliyindən istifadənin ən yaxşı nümunəsidir: nazik qatlar əyilmiş formada yapışdırılır və döşəyin altında yay kimi işləyir.
Görünən dizayn elementi kimi
Son illərdə kontrplak gizli materialdan dekorativ materiala çevrilib. Kənarları açıq saxlanılan, qatların zolaqlı naxışı görünən kontrplak rəflər, uşaq mebeli və skandinav üslublu interyerlərdə istifadə olunur. Bu görünüş materialın təbii quruluşunu vurğulayır və yüngül, səmimi təəssürat yaradır.
Dekorativ istifadədə nəzərə alınmalı olanlar:
- üst qatın keyfiyyəti vacibdir: düyünsüz, bərabər rəngli şpon seçilməlidir;
- açıq kənarlar nəmə və çirkə qarşı lak və ya yağla qorunmalıdır;
- kontrplakın üzərinə dekorativ plastik (HPL) və ya şpon çəkilərək davamlılıq artırıla bilər, kənarlar isə yenə görünən qalır;
- təbii ağac olduğu üçün zamanla işıqdan rəngi dəyişə bilər.
Mebel lövhəsi və MDF ilə müqayisə
Hər material öz yerində yaxşıdır:
- laminatlı yonqar lövhə (DSP) korpus mebel üçün geniş yayılıb: hazır dekorativ səth, sabit ölçü və geniş rəng seçimi verir, lakin ağırdır və vinti təkrar bərkitməyə həssasdır;
- MDF homogen quruluşludur, freze ilə işlənib boyanmaq üçün idealdır, ona görə fasadlarda üstünlük təşkil edir;
- kontrplak yüngül və möhkəmdir, dinamik yükə və əyri formalara uyğundur, lakin böyük dekorativ səthlər üçün adətən daha bahalı və daha az standartdır.
Buna görə bir mebeldə bir neçə material birlikdə işləyir: korpus lövhədən, fasad MDF-dən, karkas və çekməcə dibləri kontrplakdan.
Sifarişdə nəyi soruşmaq lazımdır
- Yumşaq mebelin karkası hansı materialdan və necə birləşdirilib?
- Ağır çekməcələrin dibi nədən hazırlanır?
- Rütubətli yerdə istifadə olunacaq detallarda nəmə davamlı material varmı?
- Açıq kontrplak kənarları necə qorunacaq?
Zaferoğlu Mebel korpus mebelində Egger və Kronopol lövhələrindən istifadə edir, yumşaq mebeli isə sifarişlə hazırlayır. İstənilən sifarişdə hansı hissənin hansı materialdan olacağını soruşmaq mebelin illər sonra necə davranacağını təsəvvür etməyə kömək edir.
