Yeni gətirilmiş şkafın qapısını açanda hiss olunan xüsusi qoxunu çoxları təzəliyin əlaməti sayır. Əslində bu qoxunun bir hissəsi lövhə materiallarının tərkibindəki yapışqandan ayrılan maddələrdir, onlardan ən çox danışılanı isə formaldehiddir. Bu mövzu xüsusilə uşaq və yataq otağı üçün mebel seçərkən sual doğurur. Qorxu yaratmadan, faktlara əsaslanaraq məsələyə baxmaq faydalıdır.
Formaldehid lövhəyə haradan düşür
Yonqar lövhə, MDF və bir çox kontrplak növü ağac hissəciklərinin və ya liflərinin sintetik qatranla birləşdirilməsi ilə hazırlanır. Uzun illərdir geniş istifadə olunan bu qatranların bir qismi formaldehid əsaslıdır. Qatran bərkiyəndən sonra da materialda az miqdarda sərbəst formaldehid qalır və zamanla havaya ayrılır. Buna emissiya deyilir.
Emissiya ən çox materialın yeni olduğu dövrdə yüksək olur və vaxt keçdikcə azalır. İstilik və yüksək rütubət ayrılma prosesini sürətləndirir, ona görə isti və havalandırılmayan otaqda qoxu daha güclü hiss olunur. Formaldehid yüksək konsentrasiyada göz və tənəffüs yollarını qıcıqlandırır; məhz buna görə lövhə materialları üçün emissiya sinifləri müəyyən edilib.
E1 sinfi nəyi ifadə edir
E1 Avropa standartlarında ağac əsaslı lövhələr üçün müəyyən edilmiş formaldehid emissiya sinfidir. Bu sinfə aid lövhə, standart sınaq kamerasında ölçüldükdə havaya müəyyən həddən artıq formaldehid buraxmamalıdır; bu hədd təxminən 0,1 ppm səviyyəsində müəyyən olunub. E1 mebel və interyer üçün geniş qəbul olunmuş əsas göstəricidir və bir çox Avropa ölkəsində yaşayış binalarında istifadə olunan lövhələr üçün minimum tələb kimi çıxış edir.
Bazarda bundan da aşağı emissiyanı ifadə edən işarələrə rast gəlmək olar — məsələn, E0,5 və ya «E0» kimi adlar, həmçinin Şimali Amerika bazarı üçün CARB və TSCA uyğunluğu. Bu işarələrin bəziləri rəsmi Avropa sinfi deyil, istehsalçının öz təsnifatıdır. Ona görə vacib olan adın özü yox, onun hansı standarta görə sınaqdan keçirildiyini göstərən sənəddir.
Kənar lenti və laminat nə dəyişir
Lövhənin laminatla örtülmüş üzü emissiyanı xeyli azaldır, çünki örtük maddələrin səthdən ayrılmasına maneə olur. Açıq qalan kəsik kənarlar isə materialın «nəfəs aldığı» yerdir. Keyfiyyətli istehsalda bütün kəsiklərin kənar lenti ilə bağlanması təkcə nəm və görünüş üçün yox, həm də emissiyanın azaldılması üçün faydalıdır.
Bu səbəbdən şkafın arxa tərəfində, çekməcələrin altında və ya rəflərin gizli kənarlarında açıq qalmış kəsiklərə baxmaq mənalıdır. Görünməyən yerdə lent vurulmayıbsa, bu, istehsalın ümumi diqqətinin də göstəricisi ola bilər.
Yeni mebel gələndə nə etməli
Ən sadə və təsirli addım havalandırmadır. İlk həftələrdə otağı müntəzəm havalandırmaq, şkaf və çekməcələrin qapılarını bir müddət açıq saxlamaq ayrılan maddələrin otaqda toplanmasının qarşısını alır. Yeni mebeli çox isti otaqda, radiatorun düz yanında saxlamaq qoxunun daha uzun sürməsinə səbəb ola bilər.
Uşaq otağı üçün mebel sifariş edirsinizsə, mebelin quraşdırılmasını uşağın otağa köçməsindən bir qədər əvvələ planlaşdırmaq və bu müddətdə otağı yaxşı havalandırmaq məqsədəuyğundur. Qoxu uzun müddət azalmırsa və ya kəskindirsə, istehsalçıdan materialların sənədlərini tələb etmək haqqınızdır.
Qoxu yalnız lövhədən gəlmir. Yumşaq mebeldə köpük və parça, boyanmış fasadlarda lak və boya, quraşdırmada istifadə olunan yapışqan və hermetiklər də ilk günlərdə qoxu verə bilər. Bu maddələrin tərkibi və davranışı fərqlidir, ona görə qoxunun mənbəyini müəyyən etmək üçün hansı materialların istifadə olunduğunu bilmək faydalıdır. Məsələn, qoxu yalnız çekməcələrin içində güclüdürsə, bu, çox vaxt qapalı həcmdə toplanmış havanın nəticəsidir və bir neçə gün açıq saxlamaqla azalır.
Sifariş zamanı nəyi soruşmaq olar
- Korpus və fasad üçün hansı istehsalçının lövhəsi istifadə olunur?
- Lövhənin emissiya sinfi nədir və bunu göstərən sənəd varmı?
- Bütün kəsiklər, o cümlədən görünməyənlər, kənar lenti ilə bağlanırmı?
- MDF fasad boyanırsa, boya və lak hansı tipdədir?
- Uşaq otağı üçün mebeldə əlavə hansı materiallar — yumşaq üzlük, köpük, yapışqan — istifadə olunur?
Emissiya sinfi bir detal kimi görünə bilər, lakin onun haqqında sual vermək satıcını da, istehsalçını da materiala daha diqqətli yanaşmağa sövq edir.
Zaferoğlu Mebel lövhə materialları üçün Egger və Kronopol kimi istehsalçılarla işləyir və məhsullarının ekoloji təhlükəsizliyinə zəmanət verdiyini bildirir. Konkret sifarişdə hansı lövhənin istifadə olunacağını və onun göstəricilərini əvvəlcədən soruşmaq mümkündür.
