Kitablar ilk baxışda yüngül görünür, amma dolu rəf böyük çəki daşıyır. Rəfə düzülmüş bir cərgə kitab, xüsusən albomlar, ensiklopediyalar və qalın cildli nəşrlər, uzun müddət eyni yerə təsir edir. Nəticədə bir neçə ay və ya il sonra rəfin ortası aşağı əyilir, kitablar bir-birinə tərəf sürüşür və mebel səliqəsiz görünür. Bu problem ölçü və materialın sadə qaydalarla seçilməsi ilə əvvəlcədən həll oluna bilər.
Əyilmənin səbəbi
Rəfin əyilməsinə üç əsas amil təsir edir: rəfin uzunluğu, materialın qalınlığı və sərtliyi, üzərinə düşən yük. Bu amillər arasındakı əlaqə xətti deyil. Rəfin uzunluğu artdıqca əyilmə ondan qat-qat sürətlə artır. Buna görə eyni lövhədən hazırlanmış qısa rəf illərlə düz qalır, uzun rəf isə tezliklə sallanır.
Yükün uzun müddət təsiri də vacibdir. Lövhə materialları daimi yük altında zamanla «axma» göstərir, yəni ilk gün düz görünən rəf bir müddət sonra yavaş-yavaş əyilə bilər. Buna görə rəfi ilk gündəki vəziyyətə görə deyil, illərlə dolu qalacağı fərziyyəsi ilə planlamaq lazımdır.
Rəf uzunluğu və materialı
Kitab rəfi üçün ən etibarlı yanaşma rəfin uzunluğunu məhdud saxlamaqdır. Uzun divar boyunca kitab rəfi planlaşdırılırsa, o, bir neçə dar bölməyə şaquli arakəsmələrlə bölünür. Hər bölmədə rəf qısa olur və əyilmə riski azalır. Dizayn baxımından bu şaquli ritm kitab şkafına səliqəli, arxitektur görünüş də verir.
Material seçimi də nəticəyə təsir edir:
- Laminatlı yonqar lövhə qısa rəflər üçün uyğundur, uzun rəflərdə əyilməyə daha meyillidir.
- MDF daha sıxdır, amma ağırdır və özü də uzun aralıqda əyilir.
- Kontrplak və masiv ağac liflərinin quruluşu sayəsində əyilməyə daha yaxşı müqavimət göstərir.
- Qalın lövhə və ya ikiqat qalınlıqda yapışdırılmış rəf əyilməni xeyli azaldır.
Rəfin ön kənarına bərkidilən metal profil və ya ağac zolaq da sərtliyi artırır və vizual olaraq rəfi daha dolğun göstərir.
Dayaqlar və bərkidilmə
Rəfin necə dayandığı onun davamlılığını müəyyən edir. Yalnız kiçik metal dayaqlar üzərində duran tənzimlənən rəflər yükü yalnız dörd nöqtədən daşıyır. Kitab rəflərində isə rəfin arxa kənarının arxa panelə və ya divara bərkidilməsi, yaxud rəfin yan divarlara sabit birləşməsi əyilməni azaldır.
Arxa panel təkcə estetik element deyil. Nazik arxa panel şkafın əyilib-bükülməsinin qarşısını alır, qalın və bərkidilmiş arxa panel isə rəflərin arxa kənarlarına əlavə dayaq verir. Açıq arxalı rəflərdə bu funksiyanı divara bərkidilmə yerinə yetirir.
Hündür kitab şkafı mütləq divara bərkidilməlidir. Kitablarla dolu hündür şkafın ağırlıq mərkəzi yuxarıdadır, uşaq rəfə dırmaşarsa və ya ağır kitab çıxarılarkən şkaf aşa bilər.
Rəf aralığı və dərinlik
Rəflər arasındakı hündürlük kitab ölçülərinə görə seçilir. Adi romanlar və cib nəşrləri alçaq bölmələrə sığır, albom və böyük formatlı kitablar isə daha hündür bölmə tələb edir. Bütün rəfləri eyni hündürlükdə etmək əvəzinə aşağıda hündür bölmələr, yuxarıda isə alçaq bölmələr planlaşdırmaq daha praktikdir: ağır böyük kitablar aşağıda saxlanır və şkafın ağırlıq mərkəzi aşağı düşür.
Rəf dərinliyi də kitablara uyğun olmalıdır. Çox dərin rəfdə kitablar iki cərgəyə düzülür və arxadakılar unudulur, ya da kitabların önündə toz yığılan boş zolaq qalır. Rəfləri tənzimlənən etmək kolleksiya dəyişdikcə yenidən düzülməyə imkan verir.
Qarışıq istifadə: kitab, dekor və texnika
Qonaq otağında kitab rəfi çox vaxt təkcə kitab üçün deyil: vazalar, fotoşəkillər, səs sistemi, oyun konsolu da orada yerləşir. Belə hallarda bir neçə məsələ əlavə olunur. Texnika üçün bölmələrdə havalandırma və kabel çıxışları lazımdır. Aşağıda qapalı dolablar dağınıqlığı gizlədir, yuxarıda isə açıq rəflər kolleksiyanı göstərir.
Kitabların hamısını yan-yana düzmək əvəzinə bəzi bölmələrdə üfüqi yığın, dekorativ əşyalar və boş sahə ilə növbələşmə rəfi yüngül göstərir. Bu, həm də ağır yükün rəf boyunca bərabər paylanmasına kömək edir.
Qulluq və yoxlama
Kitab rəflərini vaxtaşırı yoxlamaq faydalıdır: rəflərin ortasında əyilmə başlayıbmı, dayaqlar yerindədirmi, şkaf divardan aralanmayıbmı. Əyilmə görünən rəfi çevirmək və ya altına ara dayaq əlavə etmək problemin böyüməsinin qarşısını alır. Kitabları birbaşa günəş işığından qorumaq həm cildləri, həm də mebel səthini solmaqdan qoruyur.
Zaferoğlu Mebel qonaq otağı və kitab şkaflarını fərdi ölçülərə uyğun hazırlayır. Rəf uzunluğu, bölmələrin sayı və material seçimi kitab kolleksiyasının həcminə görə birlikdə hesablana bilər.
