Art-deko adı 1925-ci ildə Parisdə keçirilən dekorativ sənətlər sərgisi ilə bağlanır, üslubun özü isə iki dünya müharibəsi arasındakı dövrün simvoluna çevrilib. Bu, sənaye çağının sürətinə, lüksə və cəsarətli həndəsəyə heyranlığın üslubudur: pilləli göydələnlər, günəş şüaları, parlaq lak, nadir ağac və metal. Bu gün art-deko yenidən interyerə qayıdır, lakin tam muzey rekonstruksiyası kimi yox, müasir mebelə əlavə olunan xarakterli detallar şəklində.
Üslubu tanıdan əlamətlər
Art-deko ilk növbədə həndəsədir. Klassik üslubların bitki naxışları və yumşaq əyrilərinin yerinə burada dəqiq xətlər, simmetriya və təkrarlanan motivlər gəlir. Tipik motivlər bunlardır:
- pilləli, zikkurat formalı siluetlər;
- yelpik və günəş şüası naxışları;
- şevron və romb düzülüşləri;
- şaquli yivlər və nazik paralel xətlər;
- yarımdairəvi və dairəvi formalar, xüsusilə güzgü və tağ şəklində.
Materiallarda kontrast əsas rol oynayır: tünd, parlaq ağac və ya lak ilə açıq metal, parlaq səthlə məxmər parça, mərmərlə latun. Bu qarşıdurma üsluba dramatik, bir qədər teatral xarakter verir.
Həndəsəni mebeldə necə göstərmək olar
Art-deko ruhu çox vaxt fasadların bölgüsündə başlayır. Simmetrik yerləşdirilmiş qapılar, mərkəzdə vurğulanan bölmə və kənarlarda pilləli şəkildə alçalan modullar qarderob və ya TV divarına dərhal bu üslubun ritmini verir. Fasadlarda frezerlə açılmış yelpikvari və ya şaquli yiv naxışları əlavə xarakter yaradır; belə işlər adətən MDF fasadlar üzərində aparılır.
Dairəvi formalar da üslubun vacib hissəsidir. Tumbaların yuvarlaqlaşdırılmış küncləri, qövsvari nişlər və yarımdairəvi güzgülər sərt xətləri tarazlayır. Yumşaq mebeldə kanal tikişli, yelpikvari başlıqlar və dairəvi arxalı kreslolar bu dilin davamıdır.
Səthlər: parıltı və dərinlik
Art-deko mat, sakit səthlərin üslubu deyil. Tarixi nümunələrdə tünd lak, parlaq cilalanmış ağac və naxışlı şpon üstünlük təşkil edirdi. Müasir mebeldə bu effekti parlaq boyalı fasadlar, dərin rəngli akril panellər və ya tünd, ifadəli şponla əldə etmək mümkündür. Şponun naxışını güzgü kimi simmetrik düzmək, yəni qonşu vərəqləri əks istiqamətdə yerləşdirmək, klassik art-deko üsuludur.
Parlaq səthlərin praktik tərəfini də unutmayın: onlar barmaq izlərini və cızıqları daha çox göstərir. Ona görə tez-tez toxunulan yerlərdə, məsələn, tutacaqsız çekməcələrdə, parlaq səth əvəzinə yarımparlaq variant seçmək daha rahatdır.
Metal detallar və ölçü hissi
Latun və qızılı rəngli metal art-dekonun ən tanınan elementidir: nazik haşiyələr, ayaq uclarında metal başlıqlar, tutacaqlar, rəf kənarları. Lakin metal nə qədər çox olsa, bir o qədər tez teatral dekorasiyaya çevrilir. Müasir interyerdə bir-iki təkrarlanan metal element, məsələn, eyni tutacaqlar və nazik ayaq çərçivəsi, kifayətdir.
Metalın tonu bütün otaqda uyğunlaşdırılmalıdır. Mebeldəki latun, lampa və güzgü çərçivəsindəki metal ilə eyni çalarda olarsa, interyer bütöv görünür. Parlaq və matlaşdırılmış metalı eyni zonada qarışdırmaq isə səhv seçim təəssüratı yaradır.
Rəng palitrası
Tarixi art-deko tünd və zəngin rənglərlə tanınır: zümrüd yaşılı, tünd göy, bordo, qara, fil sümüyü və qızılı. Bu rənglər böyük otaqda təsirli görünür, kiçik mənzildə isə sıxıcı ola bilər. Belə hallarda mebelin əsas hissəsini neytral, açıq tonda saxlayıb dərin rəngi bir aksent elementə, məsələn, yumşaq kresloya, bar dolabının daxilinə və ya başlığa vermək daha balanslı nəticə verir.
Qara və ağ kontrastı da art-dekonun klassik həllidir, lakin onu böyük səthlərdə deyil, detallarda, haşiyələrdə və naxışlarda istifadə etmək daha müasir görünür.
Müasir interyerdə ağırlıq yaratmamaq
Art-deko elementlərini müasir mənzilə gətirərkən bu yoxlama siyahısı kömək edir:
- Bir otaqda bir əsas art-deko elementi seçin: TV divarı, bar dolabı və ya yataq başlığı.
- Həndəsi motivi bir növlə məhdudlaşdırın, məsələn, yalnız yelpik və ya yalnız şaquli yivlər.
- Metal detalların tonunu bütün otaqda eyni saxlayın.
- Parlaq səthləri tez-tez toxunulan yerlərdən uzaq tutun.
- Tünd rəngləri aksent kimi, neytral tonları fon kimi istifadə edin.
- Mebelin funksiyasını forma naminə qurban verməyin: çekməcələr rahat açılmalı, rəflər real əşyalara uyğun olmalıdır.
Zaferoğlu Mebel fərdi dizaynla mebel hazırlayır, bu da art-deko motivlərini konkret otağın ölçüsünə və sifarişçinin istədiyi dozaya uyğunlaşdırmağa imkan verir. Layihə mərhələsində vizual nümunələr üzərindən üslubun hansı elementlərinin saxlanacağını birlikdə seçmək olar.
